İstenilen bilgiler dosya ekinde mevcut: (Ekle Belge'de iletilenler)Roman vatandaşlarına yönelik çalışmalar, genellikle sosyal uyum, eğitim, istihdam, kültürel haklar ve ayrımcılıkla mücadele alanlarında yoğunlaşır. Türkiye’de ve dünyada yürütülen çalışmalar birkaç başlık altında özetlenebilir:

1. Eğitim Alanında Çalışmalar. • Okullaşma oranını artırma: Roman çocuklarının eğitimden kopmasını önlemek için burs, ücretsiz servis ve kırtasiye desteği sağlanıyor. • Farkındalık programları: Ailelere çocukların eğitiminin önemi konusunda rehberlik yapılıyor. • Yetişkin eğitimi: Okuma-yazma kursları, meslek edindirme kursları açılıyor.
2. İstihdam ve Ekonomi. • Meslek edindirme kursları: Halk Eğitim Merkezleri ve İŞKUR üzerinden Roman vatandaşlara yönelik kurslar düzenleniyor. • Mikro kredi ve hibe destekleri: Küçük işletme kurmak isteyenlere ekonomik destekler sağlanıyor. • Kayıtlı istihdama yönlendirme: Sigortalı işlerde çalışma teşviki.
3. Sosyal Yardım ve Sağlık. • Barınma projeleri: Kentsel dönüşüm ve sosyal konut projeleriyle daha sağlıklı yaşam alanları sunulmaya çalışılıyor. • Sağlık hizmetlerine erişim: Gezici sağlık hizmetleri, ücretsiz sağlık taramaları, bağımlılıkla mücadele programları. • Sosyal yardım destekleri: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından gıda, yakacak, nakdi destekler.
4. Kültürel Çalışmalar. • Roman kültürünün yaşatılması: Festivaller, konserler, dans gösterileri ve sergilerle Roman kültürü destekleniyor. • Kültürel miras projeleri: Roman müzikleri, sanatları ve gelenekleri UNESCO gibi platformlarda tanıtılıyor.
5. Ayrımcılıkla Mücadele ve Sosyal Uyum. • Roman Strateji Belgesi (Türkiye, 2016–2021 ve 2022–2030 dönemleri için hazırlandı): Eğitim, istihdam, sağlık, sosyal hizmetler ve barınma alanında Romanların toplumsal hayata katılımını artırmayı amaçlıyor. • Sivil toplum kuruluşları: Roman dernekleri ve federasyonları aracılığıyla hak savunuculuğu ve sosyal uyum projeleri yürütülüyor. • Toplumda önyargıların kırılması için kamu spotları, bilgilendirme kampanyaları yapılıyor. Türkiye genelinde güncel resmî çerçeve. • Strateji belgesi dönemi: “Roman Vatandaşlara Yönelik Strateji Belgesi (2023–2030)” yürürlükte. Buna bağlı I. Aşama Eylem Planı (2023–2025) 23 Ocak 2023’te Resmî Gazete’de yayımlanarak uygulamaya girdi. Öncelikler eğitim, istihdam, sağlık, barınma, sosyal yardım ve hizmetler.
   • II. Aşama Eylem Planı (2026–2030): 16 Haziran 2025’te duyuruldu; 2023–2025 deneyimi üzerine 2026–2030 uygulamalarını çerçeveliyor.
   • Resmî belge/PDF: Strateji belgesinin tam metni açık erişimde.
   • Uygulama izlemesi: 21–25 Ekim 2024’te Romanların yoğun yaşadığı illerde (arasında Gaziantep de var) saha izleme ziyareti yapıldı; iyi uygulamaların yaygınlaştırılması hedeflendi.
   • Genel etki-haber: Uygulamalar üzerine saha memnuniyeti ve hizmet örnekleri kamuya yansıdı.
   Gaziantep’te öne çıkan uygulamalar (son yıllar) • Hürriyet SODAM odaklı programlar: İŞKUR İş Kulübü eğitimleri, iş arama becerileri ve istihdama yönlendirme faaliyetleriyle düzenli biçimde yürütülüyor. (Birden çok tarihli paylaşım ve kurum sayfası.)
   • İzleme ziyareti (2024): Bakanlık ve ilgili kurumların katılımıyla Gaziantep’te sahadaki uygulamalar değerlendirildi.
   • STK projeleri: Romani Godi (Roman Hafıza Çalışmaları) ve paydaşları; Gaziantep ve Hatay’da Dom, Abdal ve Roman kadınların haklarına erişimini güçlendirmeye dönük projeler yürütüyor.
   • Farkındalık ve sosyal uyum çalışmaları: Yerelde SODAM ve kaymakamlık kanallarıyla kütüphane iş birlikleri, kadın odaklı planlamalar gibi etkinlikler yapılıyor. • Gaziantep için “yapılabilecek yeni proje fikirleri” (eğitim/istihdam/sağlık/konut başlıklarına göre), • Ya da kurum/dernekler için uygulanabilir bir 6–12 aylık mikro eylem planı Gaziantep Roman Vatandaşlar İçin 12 Aylık Mikro Eylem Planı
6. Eğitim • Ay 1–3: • Mahallelerde okula devam farkındalık toplantıları (ailelere yönelik). • İlkokul çağındaki çocuklara ders destek atölyeleri (SODAM + gönüllü öğretmen). • Ay 4–6: • Lise çağındaki gençlere üniversite/meslek tanıtım günleri. • “Okul terkini önleme” için kaymakamlık + rehber öğretmen iş birliği. • Ay 7–12: • Yetişkinler için okuma-yazma kursları. •Kadınlara özel aile okulu programı (çocuk gelişimi, iletişim, temel sağlık bilgisi).
7. İstihdam ve Meslek Edindirme • Ay 1–3: • İŞKUR İş Kulübü programı her ay bir grup için tekrarlanmalı. • Meslek tespit anketi (hangi alanlara ilgi var?). • Ay 4–6: • Kısa süreli meslek kursları (kuaförlük, aşçılık, elektrik/tesisat, tekstil). • Sertifika + işyeri stajı bağlantısı. • Ay 7–12: • Mikro hibe programı ile küçük işyeri kurmak isteyenlere destek (dikiş atölyesi, müzik/dans atölyesi vb.). • Özel sektörle “Roman istihdam kotası” için protokol görüşmeleri.
8. Sosyal ve Sağlık • Ay 1–6: • Mahallelerde mobil sağlık taramaları (aşı, diş sağlığı, kadın sağlığı). • Bağımlılıkla mücadele seminerleri (Yeşilay iş birliği). • Ay 7–12: • Sağlıklı yaşam atölyeleri (spor etkinlikleri, beslenme eğitimleri). • Psikolojik danışmanlık desteği (SODAM içinde periyodik).
9. Kültür ve Sosyal Uyum • Ay 1–12 (sürekli): • Roman Kültür Festivali (müzik, dans, yemek sergisi – yılda 1 kez). • Mahalle gençleri için futbol/basketbol turnuvaları. • Kültürlerarası diyalog etkinlikleri (Suriyeli + Roman + yerel halk katılımı).
10. Takip ve Değerlendirme • Her 3 ayda bir: • Katılım raporları (kaç kişi eğitim aldı, kurs bitirdi, iş buldu). • Aile görüşmeleri (etkinin ölçülmesi). • Ay 12 sonunda: • Başarı hikâyeleri belgeseli/raporu. • İkinci yıl için revizyon toplantısı.

Bu plan, SODAM, İŞKUR, İl Milli Eğitim, Aile ve Sosyal Hizmetler, Yerel STK’lar iş birliği ile uygulanabilir. Küçük adımlarla ölçülebilir sonuçlar alınması hedefleniyor (örneğin: “12 ayda 50 kişiye meslek kursu, 20 kişiye istihdam, 100 çocuğun okullaşma Gaziantep’te Abdal ve Dom toplulukları, Roman topluluklarına benzer şekilde dezavantajlı koşullarda yaşıyor; fakat hem tarihsel hem de kültürel olarak kendilerine özgü ihtiyaçları da var. Bu gruplara yönelik yapılabilecek çalışmalar birkaç başlık altında şöyle özetlenebilir:

1. Eğitim ve Çocuklara Yönelik Destek • Gezici okul/ders destek üniteleri: Dom ve Abdal ailelerinin göçebe/geçici yaşam koşulları dikkate alınarak mobil eğitim sınıfları. • Kız çocuklarının eğitimi: Aile içi farkındalık çalışmalarıyla kız çocuklarının okulu bırakmaması için destek. •Burs ve kırtasiye desteği: Maddi sebeplerle eğitimden kopuşu önlemek.

2. İstihdam ve Ekonomik Katılım • Meslek edindirme kursları: Dom topluluklarında özellikle müzik, el sanatları, geri dönüşüm işleri; Abdal topluluklarında müzik, sahne sanatları, zanaat ön planda. Bu alanlarda kurslar açılabilir. • Sanatsal üretimin desteklenmesi: Abdal müzisyenlerin konser, festival ve kültürel etkinliklerle görünür kılınması. • Mikro kredi/hibe programları: Küçük işletme (dikiş atölyesi, sahne ekipmanları, el sanatları atölyesi) için.

3. Sosyal ve Sağlık Hizmetleri • Yerinde sağlık taramaları: Çocuk aşılamaları, kadın sağlığı ve bağımlılık önleme çalışmaları. •Mobil sosyal hizmet ekipleri: Yerleşik olmayan Dom ailelerine ulaşmak için. • Sosyal konut projeleri: Barınma sorunlarını çözmeye yönelik küçük ölçekli pilot uygulamalar.

4. Kültür ve Kimlik • Kültürel tanıtım projeleri: Abdal ve Dom müzik, hikâye ve el sanatlarının kayıt altına alınması. • Festivaller ve etkinlikler: Gaziantep’te çok kültürlü festival (Arap, Kürt, Türkmen, Roman, Dom, Abdal katılımı). • Yerel medya desteği: Önyargıların kırılması için belgesel, haber programları, podcast serileri.

5. Hak Erişimi ve Sosyal Uyum • Kimlik ve resmi işlemler desteği: Nüfus kayıt, sosyal yardım başvuruları için rehberlik. •STK iş birlikleri: Dom ve Abdal temsilcilerinin dahil edildiği yerel platformlar. • Ayrımcılıkla mücadele çalışmaları: Hak temelli farkındalık seminerleri, kamu kurumlarında hassasiyet eğitimi. Gaziantep özelinde: • Dom kadınlarının güçlendirilmesi üzerine uluslararası STK projeleri zaten yürütülüyor (ör. Romani Godi, UN Women projeleri). • Abdal toplulukları ise özellikle müzik ve sanat üzerinden desteklenirse hem ekonomik hem de kültürel görünürlük kazanabilir. Gaziantep’te Dom ve Abdal topluluklarına özel 6 aylık pilot proje taslağı: Pilot Proje Taslağı (6 Ay) Proje Adı: “Birlikte Daha Güçlü: Gaziantep’te Dom ve Abdal Topluluklarıyla Sosyal Uyum ve Güçlenme” Genel Amaç Dom ve Abdal topluluklarının eğitim, istihdam, sağlık ve kültürel alanda desteklenerek toplumsal uyumlarının güçlendirilmesi ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi.

6. Eğitim Faaliyetleri • Ay 1–2: Mahallelerde çocuklar için “Okul Destek Atölyeleri” (Türkçe, matematik, ödev desteği). •Ay 3–4: Kız çocuklarına yönelik okula devam programı (annelere yönelik farkındalık semineri). •Ay 5–6: Yetişkinlere yönelik okuma-yazma kursu (özellikle kadınlar için). Beklenen sonuç: 50 çocuk düzenli eğitim desteği alacak, 20 yetişkin okuma-yazma öğrenecek.

7. İstihdam ve Ekonomi •Ay 1: Meslek ilgi anketi Dom ve Abdal topluluklarının ilgi alanları belirlenecek. •Ay 2–3: Müzik ve sahne sanatları atölyeleri (Abdal) + geri dönüşüm/el sanatları atölyeleri (Dom). • Ay 4–6: Mikro hibe desteği 10 kişiye küçük ölçekli iş kurma imkânı (ör. dikiş, el işi, sahne ekipmanı). sonuç: 30 kişi meslek kursuna katılacak, en az 10 kişi iş/gelir elde edecek.

8. Sağlık ve Sosyal Hizmet • Ay 1–2: Mobil sağlık taramaları (çocuk aşıları, kadın sağlığı kontrolleri). • Ay 3–4: Bağımlılık ve erken evlilik konulu bilinçlendirme seminerleri. • Ay 5–6: Psikolojik danışmanlık desteği (ayda 2 gün). 200 kişiye sağlık taraması, 100 kişiye bilinçlendirme eğitimi.

9. Kültür ve Sosyal Uyum • Ay 2–3: “Çok Sesli Gaziantep” Abdal müzisyenler + Dom gençleri + yerel sanatçılarla ortak konser. • Ay 4–5: Kültür atölyeleri (hikâye anlatımı, dans, müzik kayıt çalışmaları). • Ay 6: Roman–Abdal–Dom Kültür Festivali (yemek, müzik, dans). 1.000’den fazla kişinin katıldığı festival, 3 kültürel kayıt ürünü (video, ses, fotoğraf).

10. Takip ve Değerlendirme • Her ay: Katılımcı sayıları, devamlılık ve geri bildirim raporu. • Ay 6 sonunda: Sonuç raporu + başarı hikâyeleri belgeseli. • Kamu: Gaziantep Valiliği, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü, İl Milli Eğitim, İl Sağlık Müdürlüğü, İŞKUR. • STK’lar: Romani Godi, Gaziantep yerel dernekleri, kadın örgütleri. • Yerel: Muhtarlıklar, mahalle gönüllüleri, kültür sanat kurumları. Bu pilot uygulama başarılı olursa, sonraki aşamada 12 aya çıkarılarak daha fazla aileye ulaşabilir.