Ulaşılabilecek En Yüksek Sağlık Standardına Sahip Olma Hakkı Genel
Yorum’unda “Tedavi hakkı, kazalar, salgın hastalık halleri ve benzeri
insan sağlığını tehlikeye düşüren haller için acil tıbbi yardım sistemi
oluşturulmasını, afet sonrası yardım ve olağanüstü durumlarda insani
yardım sağlanabilmesini içermektedir.” [7]
Su Hakkı Genel Yorum’unda “(h) ileri yaştaki kişiler, engelli kişiler,
doğal afet mağdurları ve doğal afet tehlikesi altında olan bölgelerde ve
kurak ya da yarı kurak yerlerde veya ufak adalarda yaşayanlar gibi
suya fiziksel erişim konusunda güçlük çeken gruplar güvenli ve yeterli
miktarda suya sahip olmalıdır.” [8]
BM Engelli Hakları Sözleşmesi’nde engellilerin korunması ve güvenliğinin
sağlanmasının afet durumda da devlet yükümlülüğü olduğu hükme
bağlanmıştır. [9] Ayrıca Engelli Hakları Komitesi Türkiye’nin ilk raporuna
ilişkin Nihai Gözlemler’inde [10]; afet riskini azaltıcı tedbirlerin alınmasında
engelliler için bir strateji belgesi ve eylem planının olmamasına ilişkin
kaygılarını ifade etmiş ve devlete afet ile ilgili süreçlere engellilerin katılımının
sağlanması, afet sonrası hizmetlerin planlanmasında engellilerin ihtiyaçlarının
dikkate alınması tavsiyesinde bulunur. [11]
Üçüncü BM Dünya Konferansı’nda kabul edilen ve bir dizi hükümetler arası
görüşmenin de çıktısı olan Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi 2015-2030
[12] hükümetlere bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi konusunda yol
göstericidir. Sendai Çerçevesi afet riskine karşı kapsamlı ve insan odaklı
önleyici yaklaşım geliştirilmesi gerekliliğini vurgular.
5) A.g.e. sy. 142
6) A.g.e, sy. 208
7) A.g.e. sy. 243
8) A.g.e. sy. 272
9) Engelli Hakları Sözleşmesi, “Madde 11 İnsani acil durumlar ve tehlikeli durumlar
Taraf Devletler, uluslararası insani hukuk ve uluslararası insan hakları hukuku dahil olmak üzere uluslararası
hukuk çerçevesindeki kendi yükümlülüklerine uygun olarak savaş durumları, insani acil durumlar ve doğal
afetlerin meydana gelmesi dahil olmak üzere tehlikeli durumlarda engelli kişilerin korunması ve güvenliğinin
sağlanması amacıyla gerekli bütün önlemleri alacaklardır.” https://www.esithaklar.org/kutuphane/
10) https://www.esithaklar.org/2019/04/bm-engelli-haklari-komitesi-nihai-gozlem-raporu-2019/
11) BM Engelli Hakları Komitesi – Nihai Gözlem Raporu 2019, sy.5, https://www.esithaklar.org/2019/04/bmengelli-haklari-komitesi-nihai-gozlem-raporu-2019/
12) https://uclg-mewa.org/uploads/file/748e86d91ae4409e9188794ddb6c004d/Sendai_TR.pdf
7